De databank voor en door Innovatieve meesters

Op 20 januari 2026 stelde het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie (HvJ EU)over het databankenrecht op het Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KvK). De antwoorden kunnen grote gevolgen hebben voor organisaties die Handelsregister- of Kadastergegevens gebruiken. De centrale vraag is of de KvK een databankenrecht toekomt op de Handelsregisterdata (m.a.w.: of de KvK ‘eigenaar’ is van de Handelregisterdata) en of de KvK het gebruik door derden van deze Handelregistergegevens via het databankenrecht mag beperken. Het gaat om fundamentele vragen over de verhouding tussen het Europese databankenrecht (Richtlijn 96/9/EG geïmplementeerd in Nederland in de Databankenwet (Dbw)) en de Europese Open Data Richtlijn (Richtlijn 2019/1024/EU in Nederland geïmplementeerd in de Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who)). De vragen zijn gesteld in een langlopende procedure tussen de Kamer van Koophandel en de Vereniging voor Zakelijke B2B Informatie (VVZBI). Fundamenteel is de vraag of een overheidsinstelling als de KvK het gebruik van publiek gefinancierde overheidsdata via het databankenrecht aan banden mag leggen. En wanneer kwalificeert het commercieel doorleveren van overheidsdata als "hergebruik" in de zin van de Open Data Richtlijn? 

Op 12 juli 2024 is de AI-verordening officieel gepubliceerd. Na een lang discussietraject zijn er veranderingen doorgevoerd in de uiteindelijke wettekst ten opzichte van de teksten die hiervoor beschikbaar waren. Om die reden is bepaalde informatie vermeld in eerdere blogs in onze AI-serie inmiddels niet meer up to date. Deze blog updatet daarom de inhoud van AI-blog Deel 2:'Artificiële intelligentie (AI)-verordening: verplichtingen AI-aanbieders en -exploitanten' waar nodig. 

Recentelijk heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een handreiking omtrent ‘webscraping’ gepubliceerd.  Webscraping is een geautomatiseerde methode om informatie van websites te extraheren. Volgens de AP kleven er veel privacyrisico's aan het scrapen. Uit de handreiking blijkt dat webscraping vanuit AVG-perspectief vrijwel nooit is toegestaan voor zowel private partijen als particulieren, tenzij ze zeer gericht te werk gaan.

De maatschappij ziet in artificiële intelligentie (AI) zowel grote kansen als enorme gevaren. In goede handen kan AI bijvoorbeeld worden gebruikt om patiënten een betere diagnostisering te geven, fraude op te sporen, auto’s zelf te laten rijden en bovenal als hulpmiddel om bepaalde werkzaamheden efficiënter uit te kunnen voeren. Hier staan echter ook risico’s tegenover. Burgers zijn er niet altijd zeker van hoe een AI-systeem tot zijn output komt. Zeker in situaties waarin deze output gevolgen heeft voor deze burgers is dat zorgelijk. Daarbij biedt de technologie ook de mogelijkheid om nóg eenvoudiger foutieve en misleidende informatie te creëren. Ook de privacy van burgers, die door de komst van technologie al werd ingeperkt, zal nog verder onder druk komen te staan. Om te voorkomen dat AI het monster van Frankenstein van dit decennium wordt (waar uiteindelijk de maker slachtoffer werd van zijn eigen wetenschappelijke creatie), probeert de Europese Unie (EU) een voortrekkersrol in te nemen om deze risico’s al in een vroeg stadium in te dammen. In het wetsvoorstel voor de AI-verordening, die in 2024 wordt verwacht in werking te treden, staan verschillende verplichtingen opgenomen voor zowel ontwikkelaars (AI-aanbieders) als gebruikers (AI-exploitanten) van AI-systemen. Het gros van deze verplichtingen worden in deze blog besproken.

In een recent arrest van het Europese Hof van Justitie (F.F./Österreichische Datenschutzbehörde) geeft het Europese Hof meer duidelijkheid over de vorm waarin organisaties inzage moeten verlenen in de persoonsgegevens van betrokkenen wanneer zij hierom verzoeken. In Nederland heerste tot nu toe de opvatting dat dit in sommige gevallen kan via het verstrekken van een overzicht van verwerkte persoonsgegevens. Het Europese Hof komt in dit arrest met een nuancering: in gevallen waarin het weglaten van de context van persoonsgegevens ervoor kan zorgen dat betrokkene zijn overige privacyrechten die voortvloeien uit de AVG niet goed kan uitoefenen, kan het nodig zijn om (gedeeltelijk) letterlijke kopieën van documenten aan hem te verstrekken.

Veel partijen zijn momenteel bezig met de digitale transformatie van hun organisatie. Zo worden vele organisaties naast dienstverlener ook ‘databeheerder’. Dergelijke trajecten brengen niet te onderschatten verantwoordelijkheden en risico’s met zich mee. Het is daarbij belangrijk om óók aandacht te hebben voor diverse wet- en regelgeving die van toepassing is op data. De wet- en regelgeving omtrent data is complex en bovendien volop in ontwikkeling. Indien daar in uw organisatie te weinig aandacht voor is, zowel voorafgaand aan de transformatie als tijdens, maar ook daarna, is de kans op mislukking van een dergelijk project groot.

Recentelijk verschenen twee uitspraken over de overdracht en inbreng van intellectuele eigendomsrechten in een vennootschap. In beide gevallen ging dat echter om verschillende redenen mis. Er zijn veel misverstanden rondom dit onderwerp. We krijgen regelmatig de vraag òf en hoe je intellectuele eigendomsrechten in een BV of in een andere samenwerkingsvorm inbrengt. Ook krijgen we regelmatig de vraag hoe en waar de ‘allocatie’ van IE-rechten (binnen een groep ondernemingen) het beste kan plaatsvinden. En hoe om te gaan met de inbreng van bestaande intellectuele eigendomsrechten in een project en het ontstaan van (toekomstige) intellectuele eigendomsrechten tijdens samenwerking in een project. Wat veel mensen niet weten is dat de overdracht of inbreng van IE-rechten moet voldoen aan een aantal wettelijke vereisten. We nemen u hierin mee. 

Op 15 april 2019 heeft de Europese Raad een nieuwe Auteursrechtrichtlijn aangenomen. Deze richtlijn beoogt onder meer het auteursrecht te moderniseren in verband met de technologische ontwikkelingen en te verzekeren dat rechthebbenden een beloning ontvangen voor het gebruik van hun werk. De richtlijn heeft het nodige stof doen opwaaien. De twee meest omstreden artikelen van de Auteursrechtrichtlijn zijn artikel 15, de ‘linktaks’ en artikel 17, het ‘uploadfilter’. Daarnaast zijn ten behoeve van tekst- en datamining in artikel 3 en 4 uitzonderingen opgenomen op het reproductierecht en op het recht om opvraging uit een databank te verhinderen. Dit betekent dat de huidige Nederlandse Auteurswet moet worden aangepast aan de nieuwe richtlijn. Wat zijn voor de praktijk de belangrijkste wijzigingen?