Wie heeft recht op een domeinnaam?

In beginsel geldt het uitgangspunt 'wie het eerst komt, het eerst maalt'. Degene die een beschikbare domeinnaam als eerste registreert, wordt de houder van die domeinnaam. Dat betekent echter niet dat iedere registratie rechtmatig is. Een domeinnaam kan namelijk in strijd zijn met oudere rechten van een ander, zoals:

• een merk;
• een handelsnaam;
• een persoonsnaam;
• (onder omstandigheden) het algemene verbintenissenrecht, waaronder de regels over de onrechtmatige daad.

Heeft een onderneming bijvoorbeeld een ouder merk of een oudere handelsnaam en registreert een concurrent vervolgens een vrijwel identieke domeinnaam voor vergelijkbare producten of diensten, dan kan sprake zijn van een inbreuk c.q.onrechtmatig handelen.

Wie uiteindelijk recht heeft op een domeinnaam hangt daarom af van alle omstandigheden van het geval.

Wanneer maakt een domeinnaam inbreuk op een merk of handelsnaam?

Een domeinnaam is op zichzelf geen intellectueel eigendomsrecht. Het gebruik van een domeinnaam kan echter wel inbreuk maken op bestaande (IE-)rechten van anderen. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer:

• een domeinnaam overeenstemt met een ouder merk;
• een domeinnaam verwarring veroorzaakt met een bestaande handelsnaam;
• bezoekers ten onrechte denken dat een website afkomstig is van een andere onderneming;
• de domeinnaam wordt gebruikt om mee te liften op de reputatie van een ander.

Niet iedere gelijkenis levert automatisch een inbreuk op. Er wordt onder meer gekeken naar de mate van overeenstemming, de gebruikte producten of diensten en de kans op verwarring bij het relevante publiek. Dit vergt een juridische beoordeling. 

Wat is domeinnaamkaping (cybersquatting)?

Van domeinnaamkaping of cybersquatting is sprake wanneer iemand een domeinnaam registreert terwijl hij weet of behoort te weten dat een ander een gerechtvaardigd belang bij die naam heeft.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer iemand:

• een bekende merknaam als domeinnaam registreert;
• een domeinnaam uitsluitend registreert (kaapt) om deze tegen betaling aan de merkhouder te verkopen;
• bezoekers bewust naar een concurrerende website leidt;
• een domeinnaam gebruikt om verwarring te creëren.

Cybersquatting is niet automatisch onrechtmatig. De beoordeling hangt af van de concrete omstandigheden, waaronder de vraag of de domeinnaamhouder een legitiem belang heeft bij de registratie en of sprake is van registratie of gebruik te kwader trouw.

Hoe beschermt u uw domeinnaam?

Het registreren van een domeinnaam alleen biedt vaak onvoldoende bescherming. Ondernemingen doen er verstandig aan ook na te denken over bescherming via andere intellectuele eigendomsrechten, zoals een merkregistratie of indien van toepassing: het handelsnaamrecht.

Daarnaast is het verstandig om:

1. belangrijke domeinnaamextensies tijdig te registreren;
2. domeinnamen centraal te beheren;
3. vast te leggen wie juridisch eigenaar is van de domeinnaam;
4. periodiek te controleren welke domeinnamen op naam van de onderneming staan.

Voor organisaties die groeien, fuseren of investeren vormt een inventarisatie van domeinnamen daarom vaak onderdeel van een juridische due diligence.

Domeinnamen bij software, platforms en AI

Voor technologiebedrijven vertegenwoordigen domeinnamen vaak een grote economische waarde. Zij vormen het toegangspunt tot softwareplatforms, SaaS-oplossingen, API's, AI-diensten, webshops en digitale ecosystemen.

Juist bij snelgroeiende ondernemingen ontstaan regelmatig vragen zoals:

• Wie is juridisch eigenaar van de domeinnaam?
• Staat de domeinnaam op naam van de onderneming of van een werknemer of leverancier?
• Wat gebeurt er met de domeinnaam bij een investering of bedrijfsovername?
• Hoe voorkomt u dat een voormalige leverancier of bestuurder de domeinnaam behoudt?

Door eigendom, beheer en intellectuele eigendomsrechten tijdig contractueel vast te leggen, kunnen veel geschillen worden voorkomen.

Domeinnaamrecht in de praktijk

In de praktijk ontstaan domeinnaamgeschillen vaak doordat een onderneming ontdekt dat een derde een domeinnaam gebruikt waarin haar merk of handelsnaam is verwerkt. De vraag is dan of dat gebruik is toegestaan of dat sprake is van een merkinbreuk, handelsnaaminbreuk of onrechtmatig handelen.

Een praktijkvoorbeeld uit onze eigen praktijk laat zien hoe complex deze beoordeling kan zijn. Lees hier meer over deze case.

In de praktijk zien wij vaak dat een geschil over een domeinnaam vrijwel nooit uitsluitend over de domeinnaam zelf gaat. Vaak speelt ook de vraag of er bijvoorbeeld sprake is van een inbreuk op een merk of handelsnaam, of zijn er andere intellectuele eigendomsrechten bij betrokken. 

De uitkomst van een domeinnaamgeschil kan dan ook verder reiken dan het gebruik van de domeinnaam alleen, het kan ook afbreuk doen aan de waarde en reputatie van een merk of handelsnaam.  

Wat kunt u doen bij een domeinnaamgeschil?

Ontdekt u dat een derde een domeinnaam gebruikt die mogelijk inbreuk maakt op uw rechten? Dan is het verstandig om eerst uw rechtspositie te laten onderzoeken.

Afhankelijk van de situatie kan worden beoordeeld:

1. wie het oudste recht heeft;
2. of sprake is van een merkinbreuk of handelsnaaminbreuk;
3. of sprake is van onrechtmatig handelen;
4. welke mogelijkheden bestaan om de domeinnaam over te laten dragen.

In veel gevallen kan een geschil in onderling overleg worden opgelost. Wanneer dat niet lukt, kan een gerechtelijke procedure of (afhankelijk van de domeinnaamextensie) een speciale geschillenregeling uitkomst bieden.