Modellenrecht

In onze praktijk komt het regelmatig voorbij; een ondernemer komt erachter dat zijn merk-, auteurs- of octrooirecht nog op naam staat van de “verkeerde” vennootschap. Of de intellectuele eigendomsrechten (IE-rechten) zijn nooit formeel overgedragen bij een herstructurering, overname of oprichting van een nieuwe BV. Of bij het verstrekken van financiering wordt de afspraak gemaakt dat IE-rechten worden overgedragen, maar wordt de overdracht  niet geëffectueerd. Soms worden die afspraken en intenties slechts mondeling gemaakt. Omdat het altijd de bedoeling is geweest, wil men in sommige gevallen de rechten alsnog met terugwerkende kracht, dus op datum van de afspraak, overdragen. Overdracht van intellectuele eigendomsrechten met terugwerkende kracht is echter niet mogelijk. Een recente uitspraak van de Rechtbank Amsterdam (Rb. Amsterdam 29 april 2026 ECLI:NL:RBAMS:2026:3937) laat dat nog eens zien. 

Het auteursrecht is een intellectueel eigendomsrecht. Iedere creatie die origineel is en het persoonlijke stempel van de maker draagt, is beschermd tegen ongeoorloofde verveelvoudiging. Veel ondernemers stoppen tijd en moeite in het maken van een uniek design voor hun product: of dit nu kleding is, een pen of een verpakking. Auteursrechtelijke bescherming op zulke ‘gebruiksvoorwerpen’ is echter niet gegarandeerd, ook niet als een voorwerp er duidelijk anders en nieuw uitziet. Een recent gewezen uitspraak over opvallende gouden ski-jassen bevestigt dit opnieuw en geeft handvatten om beter in te kunnen schatten of een voorwerp voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt.

Wat betekent dit voor ontwerpers, producenten, importeurs en retailers?Voor velen is het in de praktijk lastig te bepalen of hun werk auteursrechtelijk is beschermd, en wanneer er sprake is van inbreuk op het werk van een ander. Het arrest van 4 december 2025, ‘Mio & Konektra’, biedt meer duidelijkheid over deze vragen en geeft relevante aanwijzingen voor de (Nederlandse) rechtspraktijk. Het ging over auteursrechtelijke bescherming van werken van toegepaste kunst in de zaken ‘Mio’ & ‘Konektra’. De samengevoegde zaken gingen over respectievelijk een Zweedse tafel en een Duits modulair meubelsysteem.  De uitspraak van het Hof van de Europese Unie (HvJ EU) bevat een nieuwe formulering van de criteria waarmee de auteursrechtelijke bescherming van werken kan worden vastgesteld. Daarnaast geeft het Hof voor het eerst criteria voor het vaststellen van inbreuk op het auteursrecht. Daarmee is de uitspraak van grote relevantie voor ontwerpende en producerende ondernemingen.

Op 5 februari 2026 heeft het Europese Hof van Justitie besloten dat Britse merkrechten na de Brexit-overgangsperiode (na 31 december 2020) niet meer gebruikt kunnen worden om bezwaar te maken tegen een aanvraag voor een EU-merk. Britse rechten zijn na 31 december 2020 dus geen geldige basis meer in de EU. Eerder dachten sommige rechters dat het moment van de aanvraag van het Britse merkenrecht bepaalde in welk territorium het kon doorwerken (ook nog in de EU, of enkel nog in het VK), maar het Hof zegt nu dat Britse merkrechten na de overgangsperiode geen rechten van een EU-land meer zijn. Dit houdt in dat Britse merken niet meer botsen met EU-merken. Dit is belangrijk voor iedereen met een Brits merk: uw Britse merk beschermt u niet meer in de EU na de overgangsperiode na Brexit. 

In samenwerking tussen bedrijven ontstaan regelmatig discussies over de volgende vraag: van wie is de innovatie/uitvinding eigenlijk? Er kunnen spanningen ontstaan in situaties waarin de ene partij investeert, en de andere partij ontwikkelt. Welke partij is dan (formeel) de rechthebbende? De rechtbank Den Haag heeft zich onlangs uitgelaten over een dergelijk geschil. Hier kan een belangrijke les uit geleerd worden!  

In deze blog bespreken wij o.m. een tweetal recente uitspraken in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk over de vraag of men met het trainen van generatieve AI-modellen door middel van zogeheten ‘memorisatie’ auteursrechtinbreuk pleegt.