Functioneel rekenmodel of auteursrechtelijk beschermd werk?

Een Excel-model is eigenlijk een grote rekenmachine: er wordt allerlei data ingezet en met behulp van formules en berekeningen komt daar uiteindelijk een resultaat uit. Voor het auteursrecht zijn nu niet de formules en berekeningen belangrijk, maar juist hoe het model wordt vormgegeven en welke keuzes er zijn gemaakt ten aanzien van de lay-out.

Voor auteursrechtelijke bescherming is vereist dat het model een eigen intellectuele schepping van de maker is. Het gaat er dus om of de maker bij de hiervoor genoemde keuzes voldoende ruimte had om zijn eigen creatieve invulling aan het model te geven. Ondanks dat de creatieve ruimte in een Excel-model beperkt is, door het functionele karakter, is het van belang dat de keuzes die gemaakt worden, ook goed gedocumenteerd worden.

Wat was er aan de hand?

Esset biedt via zijn website Excel-rekenmodellen aan voor kleine ondernemingen, bijvoorbeeld templates voor financieringsplannen, cashflowoverzichten en vaste-activa registers. Hij stelt dat Kostprijscalculatie (KPC) inbreuk maakt op zijn auteursrechten op deze rekenmodellen door sterk overeenkomende modellen zelf aan te bieden op hun website. Esset stapte naar de rechter en vorderde een inbreukverbod. De rechtbank heeft de vordering deels toegewezen voor vier rekenmodellen die Esset had aangeleverd, maar beperkt de auteursrechtelijke bescherming tot de teksten in de modellen.

Wat oordeelt het hof?

In hoger beroep gaat het Hof Arnhem-Leeuwarden op 20 januari 2026 een stap verder. Daar erkent het hof dat Esset bij het maken van de tekst, vormgeving én structuur voldoende vrije en creatieve keuzes gemaakt heeft om de rekenmodellen als geheel voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te laten komen, ondanks het sterk functionele karakter. Naast de vier modellen die de rechtbank al had beoordeeld, betrok het hof ook de vijf modellen die Esset in hoger beroep had aangeleverd. Hierbij was doorslaggevend dat KPC aantoonbaar fouten en onnodige tekens uit de modellen had overgenomen, wat een concrete aanwijzing is voor ontlening. Daarbij kwam dat KPC daar geen afdoende verklaring voor gaf, waardoor het hof geen andere mogelijkheid stond dan inbreuk vaststellen.

Wat betekent dit voor u als ondernemer?

Bent u bezig met het ontwikkelen van Excel-modellen of vergelijkbare digitale producten, of overweegt u dat te doen, houd dan goed bij welke creatieve keuzes u maakt. Deze documentatie kan bij een eventueel geschil het doorslaggevend zijn. Daarbij is het ook verstandig om alert te zijn wanneer een concurrent opeens met een opvallend vergelijkbaar model op de markt komt. Deze uitspraak maakt duidelijk dat u als maker niet machteloos hoeft toe te kijken hoe uw concurrent er met uw creatie vandoor gaat en dat er zelfs een mogelijkheid tot handhaven bestaat. 

Excel-modellen en andere digitale toepassingen kunnen veel waarde hebben voor uw onderneming. Twijfelt u over de bescherming daarvan, of ziet u uw werk terug bij een concurrent? Neem dan contact met ons op. Wij helpen u graag verder.