De databank voor en door Innovatieve meesters

Mirjam verteld in 75-jaar GO opleidingen Magazine over waarom de informatieprofessional belangrijker is dan ooit. Lees hier het volledige artikel.  

Het auteursrecht is een intellectueel eigendomsrecht. Iedere creatie die origineel is en het persoonlijke stempel van de maker draagt, is beschermd tegen ongeoorloofde verveelvoudiging. Veel ondernemers stoppen tijd en moeite in het maken van een uniek design voor hun product: of dit nu kleding is, een pen of een verpakking. Auteursrechtelijke bescherming op zulke ‘gebruiksvoorwerpen’ is echter niet gegarandeerd, ook niet als een voorwerp er duidelijk anders en nieuw uitziet. Een recent gewezen uitspraak over opvallende gouden ski-jassen bevestigt dit opnieuw en geeft handvatten om beter in te kunnen schatten of een voorwerp voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt.

Wat betekent dit voor ontwerpers, producenten, importeurs en retailers?Voor velen is het in de praktijk lastig te bepalen of hun werk auteursrechtelijk is beschermd, en wanneer er sprake is van inbreuk op het werk van een ander. Het arrest van 4 december 2025, ‘Mio & Konektra’, biedt meer duidelijkheid over deze vragen en geeft relevante aanwijzingen voor de (Nederlandse) rechtspraktijk. Het ging over auteursrechtelijke bescherming van werken van toegepaste kunst in de zaken ‘Mio’ & ‘Konektra’. De samengevoegde zaken gingen over respectievelijk een Zweedse tafel en een Duits modulair meubelsysteem.  De uitspraak van het Hof van de Europese Unie (HvJ EU) bevat een nieuwe formulering van de criteria waarmee de auteursrechtelijke bescherming van werken kan worden vastgesteld. Daarnaast geeft het Hof voor het eerst criteria voor het vaststellen van inbreuk op het auteursrecht. Daarmee is de uitspraak van grote relevantie voor ontwerpende en producerende ondernemingen.

In deze blog bespreken wij o.m. een tweetal recente uitspraken in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk over de vraag of men met het trainen van generatieve AI-modellen door middel van zogeheten ‘memorisatie’ auteursrechtinbreuk pleegt. 

Houdt uw onderneming zich bezig met het maken en verhandelen van gebruiksvoorwerpen, zoals een pen of een strijkijzer? Dan wilt u niet alleen dat uw product goed werkt, maar ook dat het zich onderscheidt van concurrenten. Dat kan bijvoorbeeld door te variëren op uiterlijke vormgeving (ook wel design). Zo zal de consument een mooi ontworpen pen of strijkijzer wellicht eerder aanschaffen. Er kan veel tijd, geld en inspanning gaan zitten in het ontwerpen van producten. Daarbij wilt u niet dat de concurrent deze vormgeving namaakt. Welke rechten heeft u om namaak van de vormgeving van uw producten te voorkomen? Hoe beschermt u uw ‘productvormgeving’ (of product design)? Daar gaan wij in deze blog nader op in. 

Collega’s Mirjam Elferink en Rik Groteboer schreven samen een annotatie (inhoudelijk commentaar) in het tijdschrift Berichten Industriële Eigendom bij het NOB-arrest van het Europese Hof van Justitie van 6 maart 2025. In de annotatie concentreren Mirjam en Rik zich op de vraag of, en zo ja hoe dit arrest impact heeft op de wettelijke constructie van het fictief makerschap zoals bepaald in de Auteurswet en het BVIE. Benieuwd geworden naar de annotatie? Lees het hier.

Kate Bush, Tori Amos, New Order, Hans Zimmer, Pet Shop Boys, Billy Ocean en nog duizend andere artiesten uit het Verenigd Koninkrijk hebben op 25 februari 2025 een protestalbum uitgebracht, getiteld ‘Is This What You Want?’. Met dit album verzetten zij zich tegen potentiële nieuwe Britse wetgeving, die het voor AI-bedrijven makkelijker zal maken om auteursrechtelijk beschermd materiaal – zoals liedjes – automatisch van het internet te verzamelen (‘schrapen’), zonder daarbij inbreuk te maken. Deze liedjes kunnen vervolgens worden gebruikt als trainingsdata om een nieuw AI-model mee te trainen, bijvoorbeeld een AI-model dat zelf liedjes kan maken. 

Veel organisaties maken gebruik van een logo voor herkenning in de markt. Denk bijvoorbeeld aan Nike met haar bekende ‘swoosh’-logo. Of aan Thuisbezorgd, Waarbij u ongetwijfeld gelijk aan het fel oranje logo moest denken. In een kwestie die laatst voor de rechter kwam, had ee gezin het logo van hun zwemvereniging zonder toestemming bewerkt en gemaild naar leden van de zwemvereniging. Dat kon weliswaar humoristisch óf als kritische noot bedoeld zijn, maar de zwemvereniging kon er in ieder geval niet om lachen. Maar hoe zit dat eigenlijk juridisch? Is het gebruiken of aanpassen van een logo eigenlijk zo maar toegestaan? Deze vraag stond centraal in onderstaande uitspraak. Alvorens ik de uitspraak bespreek vermeld ik kort iets over de beschermingsomvang van een logo.  

Op 27 september 2024 heeft een Duitse rechter – naar ons weten voor het eerst in Europa – uitspraak gedaan over de vraag hoe de TDM-uitzondering zich verhoudt tot het samenstellen van databases waarmee AI-modellen kunnen worden getraind. Hoewel er nog zeker veel vragen overblijven, is de verwachting dat deze uitspraak een belangrijk aanknopingspunt zal vormen in toekomstige geschillen m.b.t. het trainen van AI-modellen en het auteursrecht.